De eerste kuifmees van het jaar

Paul Bohre

2 januari 2024 .

Op 1 januari speur ik altijd naar de eerste vogelsoorten in het nieuwe jaar. Ieder jaar houd ik hiervan een ‘jaarlijst’ bij. Ik ga dan onder andere in de Schoorlse Duinen op zoek naar de eerste kuifmees van het jaar.

Het is een extreem zacht de laatste dagen. Met temperaturen van 12 graden in het zuiden. Hier in Schoorl, waar ik woon, is het 9 graden en het waait al dagen flink. Terwijl ik de duinen van Schoorl inloop, vergaap ik me aan de vele soorten mossen en korstmossen die juist nu in de wintermaanden floreren. Zeker ook nu het zoveel regent! Maar geniet ook van het frisgroene buntgras, de winterheide en geurende dennen. De wind beweegt de duizenden boomkruinen flink door elkaar. Afgevallen takken kraken onder mijn voeten, verder hoor ik helemaal niets.

Op zoek naar de laatste kuifmees van het jaar
Je vindt de kuifmees het gemakkelijkst op zijn geluid. Foto: Niels Kooyman

Op zoek naar de eerste kuifmees

In dit uitgestrekte natuurgebied heerst nog absolute stilte, zeker zo vroeg op de ochtend. Wel hoor ik af en toe een heel zacht en apart roepje klinken uit een groepje vliegdennen vlak voor me. Een bibberende volle triller ‘birr-birr-briet’, alsof het vogeltje het koud heeft. Niets is minder waar. Het is de onmiskenbare roep van de kuifmees, een vrij algemene broedvogel van naaldbossen op de hogere zandgronden en de duinen. Toch is hij bijzonder: het is de enige mezensoort die niet buiten Europa broedt. Voorzichtig sluip ik richting de dennen en speur met mijn verrekijker de dennentakken af, want daar is deze mezensoort doorgaans te vinden. Kuifmezen vormen in de winter kleine groepjes, die actief en superbeweeglijk de toppen van de bomen afstropen op insecten en spinnetjes.

Op zoek naar de laatste kuifmees van het jaar
Kuifmezen zijn nerveuze vogeltjes die in elk gaatje naar voedsel zoeken. Foto: Lode Rubberecht

Parmantige kuif

Deze kuifmees bezoekt in tegenstelling tot de kool- en pimpelmees minder vaak voedertafels. Om ze te zien moet je dus zelf op pad. Met enig geduld krijg ik er een in beeld. Wat zijn het toch ongelooflijk mooie beestjes. Het opvallende zwart-witte kuifje steekt scherp af tegen zijn juist beige witte buik en lichtbruine bovendelen. Als hij me ziet, zet hij parmantig zijn kuifje op, alsof deze kuifmees dit extraatje nog even expliciet wil showen. Een paar seconde later is hij alweer uit beeld verdwenen. En vliegen ze een voor een over naar de top van een andere den. De vogels zijn gevlogen, maar voor mij is de soort van de dag alweer binnen! Een van de eerste dit jaar. Vanaf vandaag start ik weer met een geheel blanco lijst! Een heerlijk gevoel: wat komt er weer allemaal op te staan dit jaar. 2023 was, met voor mij persoonlijk meer dan 265 soorten, het op een na vogelrijkste jaar ooit. Op naar 2024!

Kijktips kuifmees

Omdat kuifmezen bijzonder honkvast zijn, is het niet bijzonder moeilijk om ze te vinden. Als je maar weet waar je moet zoeken naar een kuifmees. Wandel door een naaldbos, sta af en toe stil en luister dan goed of je hun kenmerkende roep hoort. Zoek ze vervolgens op. Ze laten hun roep namelijk om de zoveel tijd horen. Goede plekken waar je een grote kans maakt: de Schoorlse Duinen, Amsterdamse Waterleiding Duinen, Utrechts Heuvelrug, Veluwe, Drenthe en Zuidoost-Brabant.

Wist je dat er in Nederland en België negen soorten mezen voorkomen?

Vind je vogels kijken leuk, dan is het Roots Vogelmagazine echt iets voor jou!

De inhoud op deze pagina wordt momenteel geblokkeerd om jouw cookie-keuzes te respecteren. Klik hier om jouw cookie-voorkeuren aan te passen en de inhoud te bekijken.
Je kan jouw keuzes op elk moment wijzigen door onderaan de site op "Cookie-instellingen" te klikken."

-----------

Doe mee met de Grote Roots Natuurfotowedstrijd 2024

-----------


Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief

Ontvang elke week het laatste natuurnieuws van Roots!


Meer Vogels