Nu te zien en te horen: de wilde zwaan

Paul Bohre

3 januari 2026 .

Wilde zwanen behoren tot onze mooiste wintergasten. Ze zijn prachtig om te zien én te horen op een paar plekken in Nederland, waaronder in de Amsterdamse Waterleidingduinen onder Zandvoort. Een aanrader om hier te wandelen.

De Amsterdamse Waterleidingduinen behoort tot een van de fijnste wandelgebieden om vogels te kijken. Het is heerlijk rustig, er lopen talloze wandelpaden en je kunt vanaf diverse plekken het gebied in. Bijvoorbeeld vanaf de ingang Oase, bij Aerdenhout, of Panneland bij Vogelenzang. En wat extra bijzonder in de winter is, is dat het water in dit gebied grotendeels open blijft omdat het stroomt. Vooral tijdens een langere vorstperiode levert dat flink wat extra soorten wintervogels op. Bijvoorbeeld in de Oranjekom of in de diverse kanalen door het gebied.

Op zoek naar wilde zwanen
Paartje wilde zwanen. Foto: Paul Böhre

Op zoek naar de wilde zwaan

De meest spectaculaire vogel die je nu in dit duingebied kunt tegenkomen, is de wilde zwaan. Een enorm bakbeest met een lengte tot wel 1.60 meter, en herkenbaar aan de geel-zwarte snavel. Deze zwanen komen uit Scandinavië en verblijven nu in kleine familiegroepjes in de waterpartijen nabij het infiltratiegebied. Met een beetje geluk vliegen ze soms een rondje waardoor ze extra opvallen, en landen ze zomaar vlakbij je op het water. Luid roepend begroeten ze elkaar, al snavelkruisend. Hun melancholieke geluid ‘krie-kloe-kloe’ is prachtig, je krijgt er kippenvel van. En dat te midden van de stilte die heerst in dit uitgestrekte gebied.

De krooneend is een juweel om te zien. Foto: Marcel van Kammen

Veel fraaie eendensoorten

Op de vele waterparijten in het gebied zie je veel soorten watervogels. Altijd wel futen en dodaarsjes, kuif- en tafeleenden, maar ook en vaak ook twee soorten zaagbekken, fraaie vaste wintergasten uit het hoge noorden. Het mannetje van het nonnetje is zwart-wit, die van de grote zaagbek roomwit met een groene kop en knalrode bek vol zaagtanden waarmee hij gemakkelijk vis kan grijpen. De vrouwtjes zijn veel ingetogener qua kleur: vooral bruin en grijs, maar niet minder sierlijk om te zien. Een andere overwinteraar is de krooneend: een juweel van een vogel met een heuse oranje kroon. Er overwinteren soms wel enkele tientallen in het gebied. 

Wandelen en vogels

Foto bovenaan: Niels Kooyman

Hart voor de natuur: klik hier voor  tips voor verantwoord fotograferen