Hoe kom je in de ban van een dier dat je in het echt nog nooit hebt gezien? Schrijver en schubdierfan Anne Broeksma bewijst dat het heel goed kan; ze is in de ban van schubdieren – zoals gordeldieren.
In het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam staat het schubdier al op een tafel in de studiezaal. Hij staat naast een gordeldier, dat er echt anders uitziet. De een heeft schubben en de ander, ja, gordels. Ze lijken ons samen op te wachten, die twee pronkstukken van zeker 100 jaar oud. Collectiemedewerker van het museum Bart Aalbers tikt ze nog even liefkozend aan: “Dit zijn ze dus.” Anne Broeksma begint te stralen. “Heb je ooit zo’n dier gezien? Zie je die haartjes? Dat hebben alleen de Aziatische schubdieren.” Ze voelt aan het schubdier. Ook even aan het gordeldier.
“Ze worden vaak door elkaar gehaald, daarom wilde ik ze allebei laten zien. Het gordeldier is echt anders, ook qua gedrag: het kan bijvoorbeeld niet in bomen klimmen. Dit schubdier heeft trouwens een andere houding dan die in de vitrine in de museumzaal beneden, zie je dat? Die in de vitrine steunt meer op de zijkant van zijn voorvoeten. Waarheidsgetrouwer: een schubdier kan niet op zijn voorvoeten lopen omdat zijn graafnagels dan in de weg zitten. Vandaar hun schommelende gang. Sommige lopen zelfs alleen op hun achterpoten.”
Op de kast
Zeven jaar werkte Anne Broeksma aan Een verhaal met schubben. Een boek over haar zoektocht naar het schubdier en ‘de schubdieridee’ (zijn betekenis), en naar haar poging om dichter bij de natuur te komen. In haar boek wisselt ze de verhalen over de ene speurtocht af met verhalen over de andere. Tot haar 29e kende Broeksma het schubdier nog niet. Ze had één gedichtenbundel gepubliceerd, maar al jaren weinig geschreven, en werkte als fondsenwerver. Wat wilde ze? Ietwat impulsief schreef ze zich in voor een ayahuasca-weekend. “Eén beeld uit de vele indrukken van de trip bleef me bij. Ik zag vreemde dieren in bomen omhoog kruipen. Het waren een soort draakjes met schubben. Ze kropen uit een donker oerwoud naar het licht, maar verlichtten zelf ook het bos omdat vonkende sterren uit hun staarten kwamen.”
Terug in Utrecht zocht ze het merkwaardige, sprookjesachtige dier op. Zoekterm: zoogdier en schubben. “Meteen kwam er een hondachtig draakje dat in bomen kon klimmen op het scherm. Het bleek dus te bestaan. Na het eerste filmpje was ik in de ban. Het was alsof ik terugkeerde naar waar ik was gebleven. Mijn kinderkamer was ingericht als een jungle en ik had een eigen dierentijdschrift. Op school hield ik wekelijks een dierenspreekbeurt, liefst over vreemde dieren. Toen ik één maand oud was verhuisden we naar de gemeente Tubbergen. Daar heb je een heel mooi Twents coulisselandschap met schitterende oude loofbossen en heide. Mijn vader was er dol op en wandelde er vaak. Ik ging mee. Daar is mijn natuurliefde geboren.”
Het vervolg van het interview lees je in Roots februari, eenvoudig te bestellen via de webshop.
5 weetjes over schubdieren
- Schubdierschubben zijn geëvolueerd uit haren die gingen samenklitten en verharden. Het zijn driehoekige stukjes die dakpansgewijs tegen hun lijf liggen.
- Het schubdier geldt als het meest gestroopte zoogdier binnen de illegale wildhandel. De illegale wildhandel is de vijfde grootste illegale transnationale activiteit ter wereld, na drugshandel, mensensmokkel, wapenhandel en vervalsing.
- Schubdieren zijn gevoelig voor stress en worden daar snel ziek van. Gestroopte dieren sterven onderweg massaal. Ook in de opvang gaan er veel dood.
- Schubdierenpoep stinkt, volgens Broeksma, naar een mengsel van vissaus, schapenvacht en ammoniak.
- Eén schubdier heeft ongeveer 300 gram schubben.
Tekst: Marjolein van Rotterdam
Foto bovenaan: Getty Images
