Al van jongs af aan wilde Els Vermeulen walvissenonderzoeker worden. Waar het idee vandaan kwam weet ze niet, maar ze werd het. ‘Er was nooit een plan B.’
Het liefst had walvissenonderzoeker Els Vermeulen ons meegenomen de zee op. Haar woonplaats Hermanus (Zuid-Afrika) geldt als een van de beste walvissenplekken ter wereld. Een groot deel van het jaar zijn ze er te zien. “We zouden op onze onderzoeksboot stappen en naar een groep zuidkapers varen, grote walvissen met baleinen, of naar bultruggen. Ik zou je laten zien hoe wij onderzoek doen: door foto’s te maken, biologische stalen te nemen of beelden te maken met een drone. Soms vliegen we met een helikopter langs de kustlijn en fotograferen we alle zuidkapers. Een walvis zien zou ons moeiteloos lukken. Ik denk dat je net zo vol bewondering zou zijn als ik toen ik voor het eerst een walvis zag.”
Walvissenkamertje
Al vanaf haar vroege jeugd was ze in de ban van zeezoogdieren: “Als kind had ik een enorme passie voor dieren en in het bijzonder voor walvisachtigen. Mijn kamertje hing vol met posters van walvissen en dolfijnen. Als piepjong meisje vroeg ik mijn vader welke beroepen er waren met dieren, en niet veel later zei ik dat ik later walvissen zou bestuderen – een beroep dat mijn vader niet had genoemd. Ik denk dat ik ergens iets heb gezien van iemand op een bootje die zoiets deed, maar hoe het precies is gegaan? Ik heb geen idee. Ik wist het in elk geval heel zeker en dat is altijd zo gebleven. Er was nooit een plan B.”
Misschien ook weer niet zó gek. Walvissen hebben iets magisch. “Het zijn charismatische dieren”, zegt Vermeulen. “Bijna iedereen herkent dat. Daar maken we ook gebruik van: met een dolfijn of een walvis krijg je meer aandacht voor natuurbescherming – en andere soorten liften dan mee. Wat ze zo charismatisch maakt? De grootte, zou je zeggen, maar voor mij geldt dat niet. Ik heb het ook met de kleinste dolfijnen. Met intelligentie heeft het voor mij ook niet te maken. Mijn favoriete walvis is de zuidkaper. Dat zijn een beetje de underdogs. Ze zijn log, traag, worden heel oud. Ze zijn niet opvallend slim, het zijn solitaire grazers, ik noem ze ook wel de koeien van de Zuidelijke Oceaan. Maar ze raken me en dat zit heel diep. Ik heb er veel voor opgegeven. Familie zie ik bijna niet, en financiële zekerheid heb ik lang niet gehad. Maar ik zou het nooit anders doen.”
3x weetjes over zuidkapers
- Tussen zuidkapermannetjes vinden nauwelijks gevechten plaats, zoals bij bultruggen. Een vrouwtje paart meestal met meerdere mannetjes. Mannetjes wachten hun beurt af en lijken elkaar zelfs soms te helpen bij het paren. Hun echte competitie is op niveau van het sperma – wie de meeste en beste sperma- cellen heeft, wordt de papa.
- Soms steken zuidkapers hun staartflippers in de lucht en laten ze zich vooruitblazen door de wind, het ‘zeilen’. Waarschijnlijk doen ze het voor de lol of om af te koelen.
- Walvissen blijken langer te leven dan men lange tijd dacht. De zuidkaper kan ver boven de 100 worden, 10 procent wordt zelfs ouder dan 130 jaar.
Het volledige interview, plús meer weetjes over zuidkapers en walvissen, lees je in Roots april.
Meer lezen
- Elke dag een stuk zeilen én elke dag een flinke wandeling. Met het Nederlandse zeiljacht Steady als uitvalsbasis leer je het beste van de Hebriden op de beste manier kennen. En: wildlife gegarandeerd op en rond deze eilandengroep voor de westkust van Schotland.
- In januari zwom er een zeer zeldzame beloega, witte dolfijn, voor de Nederlandse kust.
Tekst: Marjolein van Rotterdam
Foto bovenaan: Getty Images
