Sinds Bram Langeveld op vakantie in Cadzand zijn eerste haaientand vond, is hij in de ban van fossielen. ‘Dat enthousiaste 8-jarige jongetje in mij is er nog altijd.’
“Je weet het nooit”, zegt Bram Langeveld als we op het fietspad staan boven de Zandmotor, de kunstmatige zandbank aan de kust bij Ter Heijde. “Soms heeft het gestormd en denk je: Yes, kom maar op met die mammoetkiezen, maar vind je niks. En soms ligt er van alles. Dat heb je met opgespoten zand: fossielen kunnen overal komen te liggen.” Langeveld speurt richting zee. Het getij is goed (afnemend), de wind iets minder ijzig dan de dagen hiervoor, en er loopt een man door de branding die dat duidelijk niet doet omdat hij verkoeling zoekt. Langeveld: “Dat moet een collega zijn.” Van tevoren had hij al gezegd dat je niet veel nodig hebt als je fossielen gaat zoeken. “Neem een tas of plastic zak mee voor de grote vondsten en een doosje voor de kwetsbaardere kleinere. Meer is niet nodig.” De verwachtingen zijn dus best hooggespannen.
Bovendien zegt hij, nog op het duin: “Op de Zandmotor is het nog altijd royaal; hij is ruim 15 jaar oud en we schatten dat je nu per keer half zo veel vondsten doet als in het eerste jaar. Maar dat is nog altijd veel! De Zandmotor en de Maasvlakte zijn de beste plekken van Nederland om naar fossielen te zoeken.” Dat blijkt ook uit Langevelds boek Fascinerende fossielen. Van dinosaurus tot reuzenalk: 50 verdwenen werelden. De Maasvlakte en de Zandmotor komen er elf keer in voor.
Fossielenklassieker
We dalen af naar het strand, pratend over hoe Langevelds fascinatie voor fossielen én voor de werelden waaruit ze afkomstig zijn, begon. Al snel raapt hij een schelp op. “Een geknobbelde hartschelp, die vind je hier altijd wel. Het is ongeveer 120.000 jaar oud. In die tijd zouden we nu in de zee hebben gestaan. De kustlijn lag verder landinwaarts, Amersfoort aan Zee bij wijze van spreken. Het was warmer dan nu. Er waren zelfs nijlpaarden.”
Ga je een jaar of 50.000 à 60.000 jaar verder in de tijd, dan ziet het landschap er heel anders uit. “Dan zitten we in de laatste ijstijd, een fossielen-klassieker. Het is koud! Stel je voor: de Noordzee staat 130 meter lager dan nu. We kijken vanaf hier over een glooiende grasvlakte zonder bomen, hooguit wat kruipwilgen of dwergberkjes. De Oerrijn loopt hier. Een breed stroomdal met geulen, grotendeels droog. Zie je ze daar in de verte? Er staat een kudde mammoeten te drinken. Er loopt ook een eenzame wolharige neushoorn en een groep wilde paarden, en in de verte, die grote stofwolk, dat moet een groep steppenwisenten zijn, wellicht opgejaagd door een troep grottenleeuwen.”
Man in de branding
Als kind al zag Langeveld de lang verdwenen werelden voor zich. “Het begon met een dinosaurusfase op mijn zesde. Maar al snel ging het verder dan dat en liet ik mijn plastic T-Rex niet meer mijn stegosaurus opeten, omdat daar 100 miljoen jaar tussen zit. En toen ik op mijn achtste op vakantie in Cadzand een haaientand vond, was de beer echt los. Ik wilde alleen nog maar fossielen zoeken.
Het vervolg van het interview lees je in Roots maart, eenvoudig te bestellen via de webshop.
Weten of je een fossiel in handen hebt?
- Hij mag niet doorschijnend zijn
- Kijk naar de kleur, kleuren vervagen
- De glans aan de binnenkant is vaak verdwenen
3x paleoweetjes
- Een fossiel kan bestaan uit de bewaard gebleven resten van het organisme, de afdruk ervan in het sediment of sporen die het heeft achtergelaten.
- De Zandmotor is in 2011 opgespoten met 21,5 miljoen kuub zand. Door erosie versterkt dat de kust. In de loop van 20, 30 jaar verspreidt het zand zich door natuurlijke processen.
- Een van Langevelds mooiste vondsten is een stuk onderkaak van een wolharige neushoorn met vier grote maalkiezen; wetenschappelijk gezien het mooiste is een stukje ammoniet uit Zuid-Limburg, afkomstig uit een aardlaag waarin zoiets nooit eerder gevonden was. Het fossiel wordt bewaard in het Natuurhistorisch Museum Maastricht.
Meer weten over fossielen?
Veel tips, ook voor beginners: paleontica.org. Info over geologie: geologievannederland.nl. Of bezoek een museum, zoals Natuurhistorisch Museum Maastricht, Natuurhistorisch Museum Rotterdam of in Boxtel Het Oertijdmuseum.
Tekst: Marjolein van Rotterdam
Foto bovenaan: Getty Images
