9 – 11 juni: landelijke libellentelling. Tel je mee?

Marloes Blom

4 June 2023 .

Roots lezer Judith Borremans maakte deze foto van een platbuiklibel. "Deze libel zat nog onder de dauw en wachtte op de zon om zich op te warmen."

Eind 2021 werd de noodklok geluid voor libellen: hun aantal neemt wereldwijd af. Ook hier staan  libellensoorten op de Rode Lijst, en is het belangrijk ze goed te monitoren. Tel je dit weekend dus mee, voor de libellentelling van 2023?

Libellen noodkreet: wereldwijd 16% met uitsterven bedreigd

Het aantal libellen gaat wereldwijd behoorlijk achteruit, zo rapporteerde de ‘International Union for Conservation of Nature’ (IUCN) eind 2021 in een persbericht. Van de ruim 6.000 soorten libellen en weidejuffers wordt maar liefst 16% met uitsterven bedreigd. Belangrijkste oorzaak is de verdwijning van hun leefgebied: moerassen en regenwoud worden ingeruild voor akkers met gewassen, regenwouden worden gekapt voor huizenbouw. Ook klimaatverandering en watervervuiling, bijvoorbeeld door pesticiden, vormen een gevaar voor libellen.

libel
Ook deze libel (Africocypha varicolor, geel) wordt met uitsterven bedreigd. Foto: IUCN / André Günther

Libellen in Nederland & het klimaat

De klimaatverandering zorgt ervoor dat warmteminnende libellen zich in Nederland meer thuis voelen. De zadellibel, een Afrikaanse met sterke trekneigingen, maakte in 2019 een opmars. De komst van de zuidelijke soorten maakt het echter moeilijk voor de noordelijke soorten. De heidelibellen, gewone pantserjuffer, maanwaterjuffer en venglazenmaker kampen met (de gevolgen van) droogte, én concurreren met de (sterke) zuidelijke soorten om voedsel.

Op staatsbosbeheer.nl beantwoordden ecologen Theo Muusse en Allard van Leerdam n.a.v. het IUCN persbericht 5 vragen over de afname van het aantal libellen. Vergeleken met andere landen gaat het in Nederland minder slecht met libellen, zo stellen ze, doordat er hier veel waterrijke gebieden zijn. Libellen die het moeilijk hebben door de droogte, zijn de soorten die voorkomen op hoge zandgronden, hoogvenen, heide en vennen. Vooral degenen die leven op verdroogde hogere zandgronden in het oosten en zuiden van Nederland. “De verdroging begint in de winter, wanneer in natte perioden veel water snel wordt afgevoerd. Door de droge zomers van 2018, 2019 en 2020 zijn vervolgens grote watertekorten ontstaan, waardoor vennen, poelen en beken droogvallen. De vaak meerjarige libellenlarven overleven dit niet, omdat als gevolg van die drooglegging hun voedsel – kleine waterdiertjes – verdwijnt, maar soms ook doordat ze zelf niet kunnen ontsnappen.”

libellentelling
De zadellibellen maken een opmars in Nederland. Foto: Marry van Wijk
De (fotogenieke) bandheidelibel zie je juist steeds minder in deze contreien. Foto: Karin de Jonge

De Libellentelling: 4 stappen

Om mee te tellen voor de landelijke Libellentelling moet je je eerst registeren op tuintelling.nl. Daarna volg je deze 4 stappen.

Stap 1
Zoek tussen 9 en 11 juni libellen in je tuin, en maak daarbij gebruik van deze herkenningstips van de Vlinderstichting.
Stap 2
Geef aan wanneer je de libel hebt gezien en bevestig de datum.
Stap 3
Klik op het plusje naast de waargenomen libelsoort en geef het aantal aan. Je kunt dan bijvoorbeeld ook aangeven dat het om een dood exemplaar ging.
Stap 4
Klik op ‘Voer mijn telling in’.

Tot en met maandagochtend 12 juni kun je je waarnemingen doorgeven via tuintelling.nl. Ook na 12 juni is het nog nuttig om libellen goed in de gaten te houden. De Vlinderstichting monitort de libellenstand in Nederland via honderden uitgezette tel-routes, via het meetnet libellen tel je mee. Je kunt natuurlijk ook altijd je waarneming(en) invoeren via waarneming.nl.

Deze libellen vliegen mogelijk in je tuin

Deze libellensoorten zou je (o.a.) kunnen zien in je tuin:

Een platbuiklibel die zich opwarmt in de zon. Foto: Judith Borremans

Foto bovenaan: Judith Borremans
Bronnen: tuintelling.nl, IUCN, Vlinderstichting

Meer over libellen

  • Het Woldlakebos, onderdeel van het nationale park Weerribben-Wieden, is een uniek moerasbos. Hier leven enorme aantallen libellen, waaronder de zeldzame Kempense heidelibel. Ontdek zelf hoe natuurrijk dit gebied is met dit 5 km tellende natuurommetje van Roots.
  • De libel was er al miljoenen jaren voor de dinosauriërs. Hij is een briljante jager, en zijn onnavolgbare vliegmanoeuvres fascineren en inspireren wetenschappers wereldwijd. En dan heeft hij ook nog eens ogen waarmee hij een panoramisch zicht heeft – in een ontzaglijke hoeveelheid kleuren. Je leest het in deze 7 wonderlijke weetjes over de libel.
  • Libellen zijn enorm fotogeniek. Bekijk deze foto van parende waterjuffers maar, een van de prijswinnaars van de ‘Close-up Photographer of the Year’ (CUPOTY) fotowedstrijd van 2021. Wil je ze zelf ook op beeld vastleggen? Libellenfotografie is een uitdagende, boeiende tak van sport. Je leest er alles over in deze mini-masterclass libellenfotografie van topfotograaf Edwin Giesbers.

...

Natuurfotowedstrijd 2024: Stem op jouw favoriete foto

...


Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief

Ontvang elke week het laatste natuurnieuws van Roots!


Meer Nieuws