Nederland is libellenland – maar niet (meer) voor alle libellen

Marloes Blom

5 May 2020 .

Bandheidelibel bij zonsopgang

De vele wateren in Nederland warmen op in de gulle lentezon. De libellenlarven die wisten te overleven kruipen uit het water omhoog, langs rietstengels en oeverplanten. Tijd om hun prachtige vleugels uit te slaan. Maar terwijl sommige libellen floreren, beleven anderen zware tijden.

De opmars van de libellen

Tot en met 2007 ging het zeer goed met de libellen in Nederland – afgezet tegen de jaren negentig. Oorzaak: betere waterkwaliteit en natuurvriendelijker beheer van wateren en oevers. Ook de klimaatverandering legde de libellen geen windeieren. Daardoor voelden de zuidelijke soorten zich hier steeds meer thuis. De libellen die leven in voedselrijk stilstaand water (laagveen en moeras) zitten nog steeds in de lift. De sierlijke witsnuitlibel bijvoorbeeld, die graag vertoeft op de bladeren van waterlelies. De zadellibel was voorheen zeldzaam, maar beleefde in 2019 een waar topjaar. Hij kwam in grote getale naar Nederland en plantte zich massaal voort. Ook de libellensoorten die leven bij stromend water doen het prima, hun aantal is gestabiliseerd.

Witsnuitlibel in het Fluitenkruid

Witsnuitlibel in het Fluitenkruid. Foto: Hans Jansen

Zorgenkindjes onder de libellen

De gewone oeverlibel en het lantaarntje zijn twee algemene soorten die nu zware tijden beleven. Net zoals de soorten die leven in hoogveen en vennen, dus in voedselarm stilstaand water. De heidelibel, de gewone pantserjuffer, de maanwaterjuffer en de venglazenmaker zie je tegenwoordig steeds minder. De zwarte heidelibel floreerde tot voor kort in Nederland maar keldert rap in aantal. In veel heidegebieden is hij inmiddels zeldzaam.

Maanwaterjuffers

Eierleggende maanwaterjuffers. Foto: Muriel Polet

 

De libellen in Nederland

De zwarte heidelibel. Foto: Jan Huijbers

Waarom dan toch die zware tijden: (deels) giswerk

De oorzaak van die afname zit ‘m waarschijnlijk deels in de chemische kwaliteit van veel wateren – die is voor menig libel toch nog niet afdoende. En waar de zuidelijke libellensoorten aanvankelijk een opmars toonden en profiteren van de warme Nederlandse zomers, lijden de meer noordelijke soorten daar juist onder. Niet alleen vanwege die droogte zelf, maar ook omdat ze dan qua voedsel concurreren met de grotere, sterkere (zuidelijke) soorten.

BRON O.A: COMPENDIUM VOOR DE LEEFOMGEVING
BEELD: KARIN DE JONGE (VAN EEN BANDHEIDELIBEL BIJ ZONSOPKOMST)

Meer over libellen

...

Natuurfotowedstrijd 2024: Stem op jouw favoriete foto

...


Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief

Ontvang elke week het laatste natuurnieuws van Roots!


Meer Nieuws