Verschil man-vrouw koolmees

Paul Bohre

23 April 2024 .

Caught flying this great tit, Parus major, is coming in to land on a branch and has its wings spread out

De koolmees is de grootste en meest algemene mees in onze tuin. Maar kun je eigenlijk het verschil tussen de man-vrouw zien? En hoe groot moet het gat van de nestkast zijn? En wist je dat een koolmees wel 15 eieren kan leggen? Vijf leuke weetjes over de koolmees.

Verschil man-vrouw koolmees

De mannetjes en vrouwtjes zijn vrij simpel uit elkaar te houden: het mannetje heeft een gitzwarte brede buikstreep die ook wel stropdas wordt genoemd. Het vrouwtje juist een smalle, soms onderbroken donkerbruine buikstreep, met een wat valere gele buik. De breedte van de stropdas en de intensiteit van het geel bij het mannetje bepaald hoe succesvol hij zal zijn in het leven.

Koolmees
Het koolmees mannetje heeft een brede zwarte stropdas. Foto: Carolien Boogaard

Hoe geler de koolmees, hoe beter

Vrouwelijke koolmezen verkiezen mannen op hun kleur en breedte van de stropdas. Haar voorkeur gaat uit naar een fellere kleur geel. Des te geler, des te beter. De gele kleur bij het mannetje wordt bepaald door de kwaliteit en de hoeveelheid voedsel. En dat vertaalt het vrouwtje naar een betere oudervogel. Vervolgens kijkt ze naar de breedte van zijn zwarte ‘stropdas’, ook die bepaalt haar keuze. Maar de man is pas écht binnen als hij ook nog eens heel laag kan zingen! Lage noten zijn hét summum voor vrouwtjes. Zingt de buurman een toontje lager, dan wordt hij waarschijnlijk de vader van haar jongen. Een mannelijke koolmees is dan ook extra alert en bewaakt het vrouwtje zorgvuldig.

Mezenkast maken

Wil je een zelf een nestkast voor de koolmees maken, houdt dan een binnenmaat aan van 12 x 12 x 25 cm. Voor de vliegopening kun j de omtrek van een muntstuk van 2 euro hanteren. Beste plek om hem op te hangen is met de ingang richting het noordoosten.

Koolmees
Net uitgevlogen koolmees. Foto: Beverley Brouwer

Nestkom met haren

Een koolmees legt tussen de 7 en 15 eieren die vanaf half april worden uitgebroed in een nestje van mos, veren en haren. In de nestkast in onze tuin troffen we vooral heel veel konijnenharen in de nestkast, afkomstig van ons zwaar ruiende konijn Vlekkie, die eveneens in de tuin zijn onderkomen heeft. Na twaalf tot dertien dagen komen de jongen uit het ei. Ze worden door beide ouders gevoerd. Na circa drie weken vliegen ze uit. Het familiegroepje blijft dan nog een tijdje bij elkaar totdat ze voor zichzelf kunnen zorgen.

Bijzondere nestplekken voor mezen

De koolmees is een holenbroeder, die graag gebruik maakt van nestkasten. Daarnaast broeden ze graag in holen zoals van verlaten spechtennesten, maar ook in gaten in schuren. Soms gebruiken ze wel hele aparte holletjes op aparte plekken, zoals lantaarnpalen of al dan niet verlaten brievenbussen, oude waterpompen en palen van verkeersborden. Koolmezen houden hun eigen nest goed schoon. De ontlasting van hun jongen stoppen ze in een soort ‘poepzakje’. Dat dumpen ze ver weg van het nest, net zoals de eierschalen. Zo maken ze het roofdieren moeilijker om het nest te vinden.

Koolmees
Illustratie van Erik van Ommen uit het Roots boek Vogels in onze tuin.

Wist je dat…

Meer weten over tuinvogels, dan is het Roots boek Vogels in onze tuin misschien iets voor jou? Inmiddels de tweede druk!
Of het Roots Vogelmagazine, boordevol informatieve artikelen om ze te herkennen en tips waar je ze kunt zien.

Foto bovenaan: Getty Images

...

Natuurfotowedstrijd 2024: Stem op jouw favoriete foto

...


Schrijf je nu in voor de nieuwsbrief

Ontvang elke week het laatste natuurnieuws van Roots!


Meer Vogels