De Peelrandbreuk loopt door de aarde van Limburg en Noord-Brabant en is op slechts enkele locaties aan de oppervlakte als ‘scheur’ zichtbaar. Dit stuk landschap is zo bijzonder dat het mogelijk tot Unesco Global Geopark wordt uitgeroepen.
Op 20 november 1932 trilt Uden even voor middernacht op zijn grondvesten, wanneer een aardbeving met de kracht van 5.0 op de schaal van Richter toeslaat. De schade in de wijde omgeving is groot. Verantwoordelijk voor dit alles: de Peelrandbreuk. Wie dus denkt dat breuken in de aardkorst alleen maar in het verre buitenland voorkomen, heeft het mis. De Peelrandbreuk in Noord-Brabant vormt hiervan de belangrijkste getuige.
De Peelrandbreuk komt bij het nationale park De Meinweg Nederland binnen. Daar bedraagt het hoogteverschil maar liefst 50 meter, verdeeld over drie ‘treden’ in het landschap. De breuk is te volgen tot de omgeving van Uden.
Peelrandbreuk: een breuk in de aarde
Bij de start van de wandeling valt het hoogteverschil nog nauwelijks op. Wat wel opvalt is de oranje kleur van het water. De breuk laat het grondwater namelijk maar moeilijk door. Grondwater van de hoger gelegen gronden kan daardoor alleen maar omhoog en neemt op zijn weg allerlei mineralen en ijzerdeeltjes met zich mee. Zodra dit water in aanraking komt met zuurstof, begint het ijzer direct te roesten, met de opmerkelijke kleur tot gevolg.
Hoewel het er misschien niet zo fris uitziet, pakt het ijzer voor de natuur gunstig uit. IJzer weet namelijk fosfaat (afkomstig uit de landbouw) aan zich te binden, waardoor de waterkwaliteit op sommige plekken verrassend goed is. Een bijzonder detail hierbij is dat de hooggelegen gronden natter zijn dan de laaggelegen gronden. Dit alles is uniek voor Europa, waardoor er gestreefd wordt naar de status van Unesco Geopark.
Wil je meer lezen over de Peelrandbreuk? In het maartnummer van Roots 2026 staat een uitgebreide wandelreportage (met routekaart) in het gebied van de breuklijn.
Meer wandelinspiratie
- In een ongeschonden beekdal meandert de Reest langs beboste landgoederen vol voorjaarsbloeiers. Ooievaars klepperen er dat het een lieve lust is, dassen scharrelen in de schemering door stille weides. Wandel met Roots in het Reestdal op de grens tussen Drenthe en Overijssel en geniet van het beste van beide provincies.
- Midden in het bruisende centrum van Den Haag verkent journalist Anne Bonthuis het Boswachterspad Haagse Bos. Ze ziet een eeuwenoud bos (dat dit jaar 450 jaar bestaat) met een rijke geschiedenis, vijvers vol wintergasten en Huis ten Bosch, het woonpaleis van de koning.
Tekst en beeld: Bob Luijks
