IJshaar, nog zo’n geweldig natuurverschijnsel

René Alblas

23-01-2015 00:00:00

DOOR: RENÉ ALBLAS

nelappelmelk

IJshaar komt vooral voor op eiken- en beukenhout. Foto: Nel Appelmelk

Toen ik vanochtend mijn dagelijkse boswandeling maakte schrok ik even. Liggen er nu ineens overal papieren zakdoekjes op de grond?, was mijn eerste gedachte. Maar toen zag ik het, het ijshaar was er weer.

Vorige week schreef ik over een fraai natuurverschijnsel, de spreeuwenwolk, dit is er nog zo één. Hoe fascinerend is het als je op een koude mistige ochtend door een herfstig of winters bos loopt en je ziet overal dode takken die een witte kuif of baard hebben gekregen?

appelmelk

Op dikke dode stammen kunnen complete ijspruiken ontstaan. Foto: Nel Appelmelk

Ik verhuisde ruim zeven jaar geleden in de late herfst naar de Vogezen en zodoende werd ik na een week al met het fenomeen ijshaar geconfronteerd, iets wat ik in Nederland nog nooit gezien had. Nieuwsgierig als ik ben, heb ik me direct in dit verschijnsel verdiept en kwam er achter dat dit sprookjesachtige natuurverschijnsel behoorlijk zeldzaam is maar ook in Nederland voor kan komen.

Wat is er allemaal nodig voor het ontstaan van ijshaar?

Een bos met loofbomen. Dode bastloze takken op de grond. Een hoge luchtvochtigheid (bijvoorbeeld mist). En een temperatuur die net onder het vriespunt ligt.

Wat gebeurt er dan?

In het rottende hout komen schimmels voor die bij hun stofwisseling water uitstoten. Dit water wordt met flinke kracht door piepkleine gaatjes in het hout naar buiten gestoten. Door de hoge luchtvochtigheid verdampt het water niet en zo bevriest dit water direct en vormt de mooie ijsharen.

Het klinkt een beetje technisch, maar het wordt er niet minder mooi van!

Om nog even terug te komen op mijn eerste gedachte – de papieren zakdoekjes – dat is een grote ergernis van mij. In de Nederlandse bossen struikel je soms over de achtergelaten papieren zakdoekjes van mensen die hun behoefte in het bos hebben gedaan. Gelukkig komt dat in de Vogezen minder vaak voor, maar zo af en toe zie ik hier ook zo’n milieuonvriendelijk residu van een een sanitaire stop. Driemaal bah!

Gelukkig ging het vandaag juist om een geweldig natuurverschijnsel!

A_mystery_of_Nature_on_Altyre_Estate_-_geograph.org.uk_-_320718

Eigenlijk is ijshaar een soort van bevroren urine van schimmels… Foto: Wikipedia

 

Recente Editie

Meer Bladgroen