De 10 diepste oceanen en zeeën

Marloes Blom

19-07-2021 00:00:00

Atlantische oceaan

Het is er donker en vaak koud, en ze herbergen onnoemelijk veel geheimen. Vind je het gek, gezien die enorme dieptes. Dit zijn de tien diepste oceanen en zeeën op een rij. De volgorde kun je trouwens met een korrel zout nemen: om de zoveel tijd ontdekken wetenschappers weer een punt dat toch écht dieper is dan het vorige diepste punt. Als er érgens nog veel te ontdekken valt, dan is het wel in deze imposante dieptes.

1. Grote Oceaan – 10.925 meter

De grootste en diepste wereldzee is de Grote Oceaan. Het diepste punt is de Challengerdiepte: zo’n 10.925 meter. Die bevindt zich in de Marianentrog, een 2.500 km lange kloof in de zeebodem bij eilandengroep de Marianen. De naam verwijst naar de ontdekkers: het Britse schip de HMS Challenger. In 1875 lieten ze vanaf dat schip een gewicht zakken aan een touw – ze kwamen toen tot ‘slechts’ zo’n 8.000 meter.
Immens diep is het in deze wereldzee, maar níet stil. Amerikaanse wetenschappers maakten wekenlang opnames en hoorden diep beneden allerlei geraas, geronk en gezang. De bronnen: aardbevingen, een tyfoon, scheepsschroeven, baleinwalvissen – ze herkenden zelfs het gerommel van golven en windvlagen. De Grote Oceaan in beeld bewonderen kan via de Discovery-serie Big Pacific.

De HMS Challenger
De HMS Challenger | Beeld: William Frederick Mitchell via Wikimedia Commons

2. Atlantische Oceaan – 8.408 meter

Hij bedekt zo’n vijfde deel van de aarde en scheidt continenten van elkaar: de Atlantische Oceaan. Het diepste punt ligt op 8.408 meter, in de Puerto Rico trog.
Op de bodem van deze oceaan loopt de machtige Mid-Atlantische Rug (MAR): de langste bergketen, die grotendeels onder water ligt. Hij verdeelt de Atlantische Oceaan in twee enorme bassins. Op satellietbeelden kun je dat goed zien aan de lichtblauwe streep. De MAR torent op verschillende plekken boven de zeespiegel uit en vormt daar (vulkanische) eilanden, waaronder IJsland en St.-Helena (Verenigd Koninkrijk).

Mid-Atlantische Rug
Foto: Litman – via de Italiaanse Wikipedia

3. Caribische Zee – 7.686 meter

Het diepste punt van de nummer drie van deze lijst ligt op zo’n 7.686 meter en heet de Kaaimantrog. Het is een heuse schat voor geologen. Je vindt er oceaanschoorstenen, de diepste en heetste hydrothermale bronnen – heter dan 450 graden Celcius. Een plek waar geen dier zich in leven houdt zou je denken. In 2012 ontdekten wetenschappers er een nieuw wezen: een soort garnaal, eentje zonder ogen, met op zijn rug een orgaan dat licht waarneemt. Ze noemden het diertje de Rimicaris hybisae.

Oceaanschoorsteen
Een oceaanschoorsteen | Foto: MARUM − Zentrum für Marine Umweltwissenschafte, Universität Bremen – Marum, CC BY 4.0 – via Wikimedia Commons

4. Zuidelijke Oceaan – 7.434 meter

Het diepste punt van de Zuidelijke Oceaan is de Zuid-Sandwichtrog met een diepte van 7.434 meter. Deze Oceaan is de koudste en jongste van de oceanen: in 2000 kregen de wateren rondom Antarctica een eigen naam. Het is waar de westenwinddrift stroomt – een oceaanstroom die oostwaarts om Antarctica gaat. Het zorgt ervoor dat het warme oceaanwater niet bij Antarctica komt. Zodat het daar ijzig koud blijft. De prachtige keizerspinguïns weten daar wel raad mee.

Keizerspinguïn
Foto: Pixabay

5. Indische Oceaan – 7.290 meter

De Indische Oceaan is smal maar enorm groot. Het diepste punt is de Soendatrog: 7.290 meter onder zeeniveau. Britse wetenschappers maakten er in 2019 deze historische opnames. De temperatuur van het water kan behoorlijk oplopen en kan, door het temperatuurverschil tussen het oostelijke en westelijke deel, leiden tot tropische cyclonen.

6. Noordelijke IJszee – 5.669 meter

De Noordelijke IJszee wordt ook wel Arctische Oceaan genoemd. Deze zee omsluit de Noordpool en meet op zijn diepst 5.669 meter. De Noordelijke IJszee vriest vaak dicht, maar warmt door klimaatverandering snel op. Waarschijnlijk ligt er over pakweg 20 jaar in ieder geval in de zomers geen arctisch poolijs meer.

Arctische Oceaan
Spitsbergen in de Arctische Oceaan | Foto: Rob Oo – via Wikimedia Commons

7. Middellandse Zee – 5.267 meter

De Middellandse Zee is de grootste binnenzee ter wereld – al staat hij wel in verbinding met de Atlantische Oceaan. Het diepste punt is de Calypsotrog, bij de Griekse Kaap Matapan. Om precies te zijn ligt die trog trouwens in de Ionische Zee, onderdeel van de Middellandse Zee. Het is er 5.267 meter diep – dieper dus dan dat de Mont Blanc hoog is.

8. Golf van Mexico – 5.203 meter

Het diepste punt van de Golf van Mexico meet 5.203 meter. Deze zee omvat de grootst aaneengesloten dode zone, een gebied van ruim 15.000 vierkante kilometer. Het is de treurige term voor een gebied met zo weinig zuurstof dat er geen natuurlijk leven meer mogelijk is. Voornaamste oorzaak: de meststoffen die worden geloosd in de Mississippi-rivier.

9. Zuid-Chinese Zee – 5.016 meter

Aan de noordkant van de Grote Oceaan ligt de Zuid-Chinese Zee, met 5.016 meter als diepste punt. In deze zee ligt Drakengat, een zinkgat onder water. Lokale vissers noemen het wel ‘het Oog van de Zuid-Chinese Zee’. Met een diepte van zo’n 300 meter is het volgens China het diepste zinkgat – Nederlandse wetenschappers denken daar anders over. Zij stellen dat het diepste zinkgat zo’n 375 meter diep is en ligt bij de Sababank, vlakbij het Nederlandse eiland Saba in het Caribisch gebied.

10. Beringzee – 4.773 meter

Hekkensluiter van deze top tien is de ijskoude Beringzee, tussen Rusland en Alaska. Op z’n diepst meet hij 4.773 meter. De Beringzee vormt het leefgebied van onder meer de kolossale koningskrabben – zolang die tenminste uit handen weten te blijven van vissers die ze onder de meest zware omstandigheden trachten op te hijsen uit de koude diepte. Je ziet het in de serie Deadliest Catch.

Beringzee
Wetenschappers lopen over een bevroren Beringzee | Foto: U.S. Geological Survey from Reston, VA, USA – USGS walrus research team – via Wikimedia Commons

Meer lezen

  • De Amerikaanse wetenschapper en miljonair Victor Vescovo is de eerste mens die afdaalde naar het diepste punt van élk van de vijf oceanen. Zijn expeditie ‘Five Deeps’ is gefilmd – de documentaire Deep Planet wordt door Discovery Channel uitgezonden.
  • Triest maar waar: geen zee zo diep of je vindt er plastic. In de Marianentrog zelfs een complete plastic tas – het haalde de wereldpers. Wetenschappers brengen al het gevonden plastic in kaart via de Deep-sea Debris Database.

Meer lezen

Tekst: Marloes Blom | Beeld omslag: Pixabay

Recente Editie

Meer Nieuws