Afgelopen weken haalde de velduil onder andere het NOS journaal: in een dorpje in de Eempolder verdrongen hordes vogelfotografen zich om een of meer van de 15-20 velduilen die daar verbleven op de foto te krijgen. Wat kwamen die velduilen daar doen?
Wie een velduil voor het eerst door een verrekijker of telefoon te zien krijgt, is meteen verkocht. Zijn knalgele ogen kijken dwars door je heen. Maar het mooist zijn ze als ze gaan jagen: met hun machtig majestueuze lange vleugels, en diepe en vooral geruisloze vleugelslagen. Zo lichtvoetig, dat maakt echt een diepe indruk.
Afnemende velduil populatie
Een van de beste velduil plekken ooit in Nederland moeten de net drooggelegde Flevopolders zijn geweest, net na het midden van de vorige eeuw. Ben Koks, velduilenkenner schreef in het Roots Vogelmagazine: “In deze nog maar net ontgonnen gebieden werden toen zomaar 2.000 velduilen geteld. Aantallen die daarna, met het droogleggen en cultiveren van de landbouwgronden, snel kleiner werden. De algehele populatie nam daarna snel af, vooral door verlies aan broed- en voedselhabitat als gevolg van de modernisering van de landbouw. In Nederland nestelden tijdens de piekjaren, halverwege de twintigste eeuw, nog vele honderden paren, tegenwoordig zijn het er hooguit 10-30. Met een korte maar hevige opleving in 2014, een bijzonder muizenrijk jaar waarin zomaar uit het niets alleen al in Friesland 56 velduilen tot broeden kwamen.”
Globetrotters
Dankzij zenders en loggers is de laatste jaren bekend geworden dat velduilen enorme afstanden kunnen afleggen. Koks: “Velduilen uit Rusland broeden in Nederland, hun jongen vliegen net zo hard weer terug naar moedertje Rusland. En een ‘Spaanse’ vogel vloog van boven Madrid richting Italië om vervolgens richting langs de Afrikaanse kust via Tunesië naar het oosten te vliegen en via de Nijl neer te strijken in het zuiden van Soedan! Velduilen zijn magistrale vliegers.”
Traditionele hotspots
Velduilen zijn altijd op zoek naar plekken waar veel veldmuizen voorkomen, hun favoriete voedsel. Het zijn echte zwervers. Koks legt uit: “Na een paar slechte jaren van de veldmuis – de lemming van onze breedtegraad – zijn er weer regio’s waar deze woelmuis piekt. De Eempolders maar ook het merengebied van Friesland zijn dan traditioneel de hotspots. De vogels van de Eemspolders hadden de pech dat ze werden ontdekt en al dat soortenjagerige hijgvolkje er dan direct op duikt. Deze uilensoort is echter minder zeldzaam dan menigeen denkt. Ze overwinteren op diverse plekken in Nederland, gelukkig worden de meeste niet gevonden en kunnen dus lekker hun natuurlijke gedrag vertonen.”
Tot slot nog even een prachtig ‘Roots natuurshot van deze week’ uit het verleden: een velduil met zijn prachtige felle ogen in het Friese natuurgebied Easterskar – gefilmd door Jacqueline Knijpstra.
Wist je dat…
- Een velduil dankzij zijn warme sokken geen koude poten krijgt?
- Ransuilen gezamenlijke roestplekken hebben?
- Bosuilen in de winter geregeld roepen?
Foto bovenaan: iStock
